Üftade Hazretleri Camii, Türbe ve Dergahı (Müzesi)

1
2066
Üftade-Hazretleri-Camii
 

Bursa’nın manevi büyüklerinden Aziz Mahmud-i Hüdayi Hz. nin Hocası Mehmet Muhyiddin Efendi ( Üftade Hz).

Bursa‘ da yaşıyor veya şehir dışından Bursa’ya gelmişseniz Bursa’nın ruhunu anlamak istiyorsanız gezi planınıza mutlaka dahil etmeniz gereken bir yer Üftade Hazretleri Türbesi. Bursa’ da en çok ziyaret edilen türbelerin başında gelir. Türbe ziyaretlerinin asıl amaçlarından biri ölümü hatırlamak ve yatan Velinin hayatını hatırlayıp istifade etmektir. Bu amaç ile Üftade Hazretlerinin hayatına kısaca göz atıp tanıyalım. Üftade Hz. Türbesi, dergahı ve Camisi Bursa gezilecek yerler arasında mutlaka bulunması gereken bir mekan.

Yazı uzun gelebilir belki ama önemli olan ziyaretten öte, tanımak o yüzden mutlaka okumanızı tavsiye ederim.

Öncelikle bu başlıklara tıklayarak kısa yoldan erişebilirsiniz;

Üftade Hz (Mehmet Muhyiddin Efendi) Hayatı
Üftade Hazretlerinin Eserleri
Üftade Hazretleri Türbesi
Üftade Cami
Üftade Dergahı (Müze)
Üftade Hazretleri Türbesine Nasıl Gidilir? Nerede? 
Fotoğraflar

Üftade Hz (Mehmet Muhyiddin Efendi) Hayatı

Mehmed Muhyiddin, 1490 senesinde Bursa’da dünyaya gelir. Üftâde Hazretleri doğduğu zaman annesi rüyasında oğlunu süt deryasına dalıp çıkarken görmüş, rüyayı telaşla eşine anlatır, o da “İnşallah oğlumuzun ilim erbabı kâmil bir veli olacağına işarettir.” dediği bilinmektedir.

Babası daha küçük yaşta  Mehmet Muhyiddin’i, ipek satan bir tüccarın yanına çalışmaya verdi.  Bir hafta içinde, ustası ve babası vefât edince, çocuk yaşta ailesinin geçim yükünü omuzuna aldı. Boş zamanlarında Bursa’ da ki medreselere gidip gelerek, ilim öğrenmeye gayret ediyordu. Seneler sonra, Bursa Ulu Camii’ nde müezzinlik yapmaya başladı.

Üftade Hazretleri 10 yaşından itibaren Şeyhi Hızır Dede’ nin yanında yer almıştır. Üftade Hazretleri Hızır Dede’ye büyük hürmet göstermiş ve hizmet etmiştir. Üftade Hazretleri Hızır Dedeyi ayakları tutmadığı için sırtında şifalı kaplıcalara götürür bunu gören çocuklar bazen dalga geçerler Üftade Hz. buna hiç aldırış etmezdi.

Hızır Dede Mezarı

Üftade ismi nereden gelir diye sorarsanız bunu hikayesi de şöyledir. ”Üftade” ismini alması gençlik yıllarına rastlar. Sesinin güzelliğiyle dikkat çeken Mehmet Efendi Ulu camii’nin vakfını yöneten mütevelli heyetinin kendisine hizmetleri karşılığında ücret takdir eder. Mehmet Muhyiddin Hazretleri bu ücreti aldığı günün gecesinde rüyasında şöyle bir ses duyduğu rivayet olunur: ‘ Sen Üftade oldun’ ( Üftade; Farsça , düşen düşmüş olan manasındadır) yani dini bir hizmeti maddi bir şeyle sattığın için manevi olarak bulunduğun makamdan aşağıya düştün denilir. Yaptığı davranıştan oldukça fazla pişmanlık duyan Mehmet Muhyiddin Efendi daha sonra yazacağı şiirler de bu sıfatı mahlas olarak kullandı. O kadar ki Üftade sıfatı zamanla esas isminin önüne geçti.

Üftade Hazretlerinin sesi o kadar güzeldiki insanlar Ulu Cami’ ye ezanı dinlemeye etrafında toplanırlardı. Yaşamında Emir Sultan Camii, Kayhan Camii, Ulu Camii gibi bir çok camii de vaazlar vermiş buradan kazandığı hiç bir parayı harcamamış müritlerine pay etmiştir.

O zamanlar Bursa’ da kadı olan Aziz Mahmud Hüdayi ziyaretine gitmiş dergahta eski kıyafetlerle bahçeyle ilgilenen kişinin Üftade Hz. olduğunu bilmeden ona “Çabuk Git Şeyhine haber et Kadı Mahmut geldi görüşmek ister” der. Karşısında Kadı’yı gören Üftade Hazretleri  “Ey Kadı efendi! Herhalde yanlış yere geldiniz. Burası yokluk kapısıdır ki, biz fakirlik kapısının kuluyuz. Halbuki sen varlık sahibisin. Bu halde ikimiz bir araya gelip bağdaşamayız. Senin ilmin, malın, mülkün, şanın ve ma’mûr bir dünyan var. Bizim gibi kulların, Allahü teâlâdan başka hiç birşeyi yoktur” buyurdu.

Bu sözler, Kadı Aziz Mahmud Hüdayi’ye o kadar te’sir etti ki, gözlerinden iki sıra yaş döküldüğü halde; “Efendim! Herşeyimi mübarek kapınızın eşiğinde terk eyledim. Yeter ki, talebeniz olabilmekle ve hizmetinizi görmekle şerefleneyim. Her ne emrederseniz yapmaya hazırım” dedi. Bu samimi istek üzerine, Üftade Hazretleri tane tane buyurdu ki: “Ey Bursa Kadısı! Kadılığı bırakacak, bu sırmalı kaftanınla Bursa sokaklarında ciğer satacaksın. Her gün de dergaha üç ciğer getireceksin!” Her şeyi bırakacağına, her emri yerine getireceğine söz veren Kadı, kadılığı bırakıp, ciğer satmaya başladı. Aldığı ciğerleri Bursa sokaklarında;  bağırarak satıyordu. Bursalıların hayret dolu bakışlarına, kadınların ve çocukların alay etmelerine hiç aldırmıyordu. Onu görenler; “Bursa kadısı Aziz Mahmud Hüdayi aklını oynatmış, tımarhanelik olmuş” diyorlardı. Bu şekilde nefsini kırıp, ruhunu yükseltmek için her türlü alaya alınmaya katlanıyordu. Her akşam! Üftade’nin huzuruna geldiğinde hocası; “Bugün ne yaptın! Ciğerleri satabildin mi?” diye soruyor, o da, o günkü olanları anlatıyordu. Üftade, bu şekilde yeni talebesinin nefsini kırıp terbiye ettikten sonra, Aziz Mahmud Hüdayi’yi, dergahta hela temizleme işinde çalışmak üzere vazifelendirdi. Onu hususi sohbetleri ve teveccühleri ile yetiştirmek, evliyalık makamlarında yükseltmek için uğraştı. Nefsini terbiyede, kısa zamanda diğer talebelerden çok ileri geçtiğini gördü. Üç sene sonra ona icazet (diploma) verdi. Yerine halifesi, vekili olduğunu bildirdi.

Üftade hazretleri, hayatının son saatlerinde Talebelerini başına toplayıp, onlara son nasihatlarını yaptıktan sonra, Kelime-i şehadet getirerek 26 Temmuz 1580 tarihinde  93 yaşında iken vefat etti. Vasiyeti üzerine sağlığında kendi yaptırdığı caminin bahçesine defin edildi.

Üftade Hazretleri Tekkesinden, Cami ve Türbesine Bakış
Üftade Hazretlerinin Eserleri

Hz. Üftâde’nin 3 eseri vardır. Bunlar;

  • Vâkıat
  • Divân
  • Hutbe Mecmuası dır.

Günümüzde sadece Divân eski ve yeni harfler ile basılmıştır. Üftade Hazretlerinin 60 civarında şiir ve ilahisini topladığı Divan adlı manzum eseri, ilk olarak Bursalı Mehmet Tahir Efendi  tertip etmiştir. 1910 yılında ise basılmıştır.

Hutbe Mecmuası eseri malesef kaybolmuştur.

Vakıat-ı Üftade, Celvetiyye Tarikatının ilk yazılı kaynağı olması hasabiyle, bu tarikat açısından önemli bir eserdir. Vakıat, Aziz Mahmud Hüdayı tarafından Arapça olarak kaleme alınmıştır. Hüdayı, Hz. Üftade’ye intisab ettiği ilk günden itibaren, 3 yıl boyunca hilafet aldığı zamana kadar, şeyhinin her gün yaptığı sohbeti günü gününe ve tarih vererek yazmıştır.

Üftade Hazretlerinin bilinen şiirlerinden biri ile bu bölümü kapatalım.

Hakka âşık olanlar,
Zikrullahtan kaçar mı?
Ârif olan cevheri,
Boş yerlere saçar mı?

Gelsin mârifet olan,
Yoktur sözümde yalan,
Emmâreye kul olan,
Hayr ü şerri seçer mi?

Gerçek bu söz yârenler,
Gördüm demez görenler,
Kerâmete erenler,
Gizli sırrın açar mı?

Üftâde yanıp tüter,
Bülbüller gibi öter,
Dervişlere taş atan,
Îmân ile göçer mi?

Üftade Hazretleri Türbesi

Üftade Hazretleri Türbesinde, çocukları Mustafa, Mehmet, Hayrettin ve Ahmet ile birlikte  9 adet daha sanduka bulunmaktadır. Üftade Hazretleri Türbesi Kare planlı yapılmıştır ve kapısının üzerinde 16 satırlık kitabesi yer almaktadır. Ayrıca Üftade Türbesi ve Camisi dışında bir de eski mezarların bulunduğu haziresi bulunmaktadır.

Üftade Hazretlerinin Dergahı yukarıda, mezarı ise o dönemde şehrin en alt taraflarında surların hemen bitiminde yer almaktadır. Bunun nedeni ise Şeyhinin mezarından yukarısında veya aynı hizasında gömülmek istemesidir. Gösterdiği büyük hürmet ve saygıdan dolayı Şeyhimin yattığı yerin aşağısında beni gömün diye vasiyet etmiştir.

Üftade Camii

Sur duvarları içinde inşa edilmiş olan Üftade Camisi Üftade Hazretleri tarafından yaptırılmıştır. Camii 1855 depreminde zarar görmüş büyük bir kısmı yıkılmıştır.  1869 yılında Serazkar Rıza Paşa tarafından yeniden yaptırılmıştır. Bu sebepten dolayı camii orijinalliğini büyük oranda kaybetmiştir.

Üftade Dergahı

Üftade tekkesi Üftade Hazretleri tarafından 1500 lü yılların başlarında yapıldığı tahmin edilmektedir. Bizzat Üftade Hazretlerinin yerini belirlendiği bir alanda yapılmıştır. 1925 yılına kadar aktif hizmet veren dergah tekkelerin kapatılması ile faaliyetlerine son vermiştir. Bu zamandan sonra Üftade Hazretlerinin torunları tarafından ikamet olarak kullanılmıştır. Günümüze kadar ulaşmasında binanın aktif kullanılması önemli bir etkin olmuştur.

Tekke günümüzde müze olarak tasarlanıp onarılmıştır. İçerisindeki odalarda Üftade Hz.nin kullandığı eşyalar, giydiği kıyafetler, Azîz Mahmûd Hüdâyî Hz. nin sokaklarda ciğer satarkenki kullundığı sırığı sergilenmektedir. Üftade Tekkesi orijinaline bağlı olarak resterasyon işlemleri yapılmıştır.

Bilmenizde Fayda Var!

*Üftade Tekkesi – Müzesi ziyaret saatleri : 09:30 – 17:00 Bu saatler arasında müze kısmı açık. Bu saatler dışında gelirseniz sadece dışını ve manzarasını seyretmek zorunda kalabilirsiniz.

*Üftade Cami namaz saatleri boyunca açık.

*Üftade Türbesi 09:30 – 17:00 saatleri arasında ziyarete açık, fakat ziyaretlerin yoğun olduğu dönemlerde esneme olabiliyor.

Üftade Hazretleri Türbesine Nasıl Gidilir? Nerede?

Bursa’ da yaşıyorsanız veya Bursa dışından gelip gezi planınıza dahil  etmek istiyorsanız ulaşım bakımından hiçte zorluk yaşamazsanız. Bursa’nın tam merkezinde diyebilirim. Tarif etmek gerekirse

Bursa dışından gelecek olanlar için terminalden 38 numaralı otobüse binip kızılay durağında yani merkez de inmeleri gerek. Bu durakta indikten sonra yukarı doğru yürüyüp kavşaktanda sağa sola dönmeden düz yukarı çıkın sur kapısının orada Üftade ye çıkan merdiverleri göreceksiniz bu merdivenleri çıktıktan sonra varmış olacaksınız. Geziniz sırasında Tophane ve Ulu Cami ye mutlaka gitmiş olursunuz burasıda bu destinasyonlara çok yakın.

Araç ile gelecekler için şunu söyleyebilirimki ciddi otopark sıkıntısı mevcut buralarda. Aracınızı Üftade Cami aralığındaki caddede çok düşükte olsa yer bulabilirsiniz. Burada yer yoksa sur kapısını geçtikten sonra sağa veya sola dönüp oralarda bulunan otoparklardan birine koyabilirsiniz. Boş yer bulursanız hemen parkedin:)

Üftade Camii ve Türbesine Gelen Yol

Üftade Dergahına Çıkmak biraz daha zahmetli. Araç ile gidecekseniz otopark mevcut önünde fakat eğer acemilik varsa yollar çok dar ve çok dik, sizi terletebilir şimdiden söyleyelim.

Toplu taşıma için Ulu Cami karşısındaki ziraat bankası önünde yeşil tabelalı Molla Menari Minibüslerine binebilirsiniz. Tam önünden geçiyor

1- Üfatade Cami ve Türbesi Yol Tarifi İçin Tıklayın.

2- Üftade Dergahı – Müzesi Yol Tarifi İçin Tıklayın.

*Bu yazımız ile ilgili yorum yaparak içeriği geliştirmemize katkı sağlayabilirsiniz.

Fotoğraflar:

1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here